Rust, reinheid en regelmaat achterhaald?

Alles draait om rust, reinheid en regelmaat. Natuurlijk mag je je kinderen slaan, als je het maar rustig doet, vooral regelmatig... en altijd eerst je handen wassen!
(Freek de Jonge, cabaretier)

Welke ouder kent deze drie r’en niet? Het is een oud motto voor de verzorging en opvoeding van kinderen. Rust, reinheid en regelmaat beantwoorden aan een aantal elementaire behoeften van kinderen. Maar natuurlijk niet aan alle. Toch zijn deze drie zaken niet zo slecht en achterhaald.

De 'R' van Rust
Dit betekent eenvoudigweg dat kinderen voldoende rust moeten krijgen.  Door een gezonde afwisseling van slapen en wakker zijn, maar ook door middel van een rustige, niet overprikkelende omgeving. Kortom, een wereld waarin je kind de opgedane indrukken aankan.
Wanneer kinderen slecht slapen kan dat ernstige gevolgen hebben. Kinderen met een chronisch slechte nachtrust groeien minder hard, zijn emotioneel minder stabiel en hun concentratievermogen en leerprestaties gaan achteruit.
Kinderen van 4 jaar hebben ongeveer 12 uur slaap per nacht nodig. Per jaar kun je daar een kwartier van aftrekken. Een kind in groep acht moet dus ongeveer 9 á 9,5 uur per nacht slapen. Als een kind daar van afwijkt, wil dat niet meteen zeggen dat er problemen zullen ontstaan. Bovenstaande regel is een richtlijn. Ieder kind is anders en ieder kind heeft een andere slaapbehoefte. Dit is vaak genetisch bepaald.
Als ouder kun je natuurlijk bijdragen aan een goede nachtrust van je kind:
o Zorg voor regelmaat: laat je kind iedere avond rond dezelfde tijd naar bed gaan en iedere morgen ongeveer even laat weer opstaan. Ook in het weekend, zo blijft het ritme in stand. En voorkom dat kinderen een dutje doen na schooltijd, ook hierdoor verschuift het slaapritme.

• Een glas warme melk voor het slapen gaan doet wonderen.
• Meer lichaamsbeweging zorgt voor een diepere slaap.
• Na vier uur ’s middags geen cola meer of medicijnen met een stimulerend effect.
• Zorg dat de slaapkamer van je kind niet te warm of te koud is.
• Zorg voor rustige bedrituelen.
• Voorkom dat kinderen na het eten nog heel actief worden (bijvoorbeeld door te stoeien).
• Eet niet te laat; een kind dat te laat eet, slaapt later in en slaapt ook vaak onrustiger.

De 'R' van Reinheid
Dat kinderen een schone (reine) omgeving nodig hebben om gezond te blijven spreekt voor zich. Het woord hygiëne betekent eigenlijk: de zorg voor het in stand houden van de gezondheid. Meestal wordt het woord hygiëne echter in engere zin gebruikt, dan worden er gedragsregels tegen het verspreiden van infectieziekten mee bedoeld. Overal in onze omgeving en ook op en in ons lichaam komen virussen, bacteriën, schimmels en andere micro-organismen voor. De meeste hiervan zijn onschuldig, maar een klein aantal van hen kan ziekte veroorzaken. Vooral kinderen maken, doordat zij nog niet voldoende weerstand hebben opgebouwd, regelmatig infectieziekten door. Op plaatsen waar veel kinderen bij elkaar komen, kunnen dan ook gemakkelijk ziekteverwekkers van het ene kind op het andere worden overgedragen. Daarnaast kunnen er ziekteverwekkers vanuit de omgeving ons lichaam binnendringen. Door hygiënemaatregelen proberen we de overdracht van ziekteverwekkers tegen te gaan.
Scholen spelen een belangrijke rol bij het aanleren van hygiëne, maar natuurlijk kun je thuis ook een hoop doen om de leefomgeving van je kind zo gezond mogelijk te houden:

• Leer je kind het hoofd weg te draaien of het hoofd te buigen en niet te hoesten of niezen in de richting van een ander, en om tijdens het hoesten de hand voor de mond te houden. Natuurlijk moeten kinderen die verkouden zijn, regelmatig hun handen wassen.
• Zorg dat de kinderen op tijd de neus snuiten, om de snottebelverspreiding te voorkomen; snot is een bron van ziektekiemen.
• Zorg dat er niet gerookt wordt in huis. Kinderen die noodgedwongen veel meeroken zijn dan ook vaker ziek dan kinderen die dat niet hoeven. Rook irriteert de ogen en de slijmvliezen van mond, neus en keel en die van de lagere luchtwegen. Als er toch in huis gerookt wordt, zorg er dan voor dat er voldoende geventileerd wordt.
• Speelgoed is een bron van infecties. Zorg ervoor dat het speelgoed regelmatig wordt schoongemaakt. Zeker als een kind ziek geweest is en met het speelgoed heeft gespeeld. Zo wordt voorkomen dat een ander kind wordt aangestoken door met dat speelgoed te spelen.
• Het is natuurlijk erg belangrijk dat kinderen na het toiletbezoek hun handen wassen. Besteed hier aandacht aan. Let op of je kind ook daadwerkelijk goed de handen wast; een beetje met water spetteren zorgt er niet voor dat de handen schoon worden. Maar ga ook na of je kind wel goed bij de wastafel kan.
• Buitenspelen is heel goed voor kinderen, maar een kind kan buiten ook een hoop ziektekiemen opdoen. De zandbak is vaak bijvoorbeeld erg onhygiënisch. Zorg er dus voor dat de zandbak schoon blijft. Je kunt dit doen door de zandbak honden- en kattenvrij te houden als er geen kinderen in spelen, ervoor te zorgen dat regenwater snel kan weglopen, de zandbak schoon is en rommel is opgeruimd. Ook kun je extra letten op de persoonlijke hygiëne van je kind. Houdt de nagels kort, laat tijdens het spelen in de zandbak niet eten of drinken, reinig het buitenspeelgoed regelmatig.
• Hoofdluis is helaas niet te voorkomen, maar door een goede hygiëne kun je verdere uitbreiding voorkomen. Kleding, beddengoed en mutsen moeten worden gewassen bij minimaal 60 graden. Vloeren en meubels moeten goed schoon worden gezogen. Kammen en borstel moeten grondig worden gereinigd (eventueel met lotion). Voor het verwijderen van neten uit de haren kun je een kant-en-klaar middel kopen. Een goed en goedkoop alternatief hiervoor is een oplossing van azijn in water (3 delen azijn, 1 deel water). Doop een watje in de azijnoplossing en strijk deze langs de haren waar de neten aan vast zitten en verwijder hiermee de neten. Als kinderen lange haren in een vlecht of staart dragen wanneer er hoofdluis is geconstateerd op school, verkleint de besmettingskans.

De 'R' van Regelmaat
Kinderen hebben regelmaat nodig, ze gedijen namelijk bij regelmaat, structuur en consequent zijn. Voor elk kind is het belangrijk dat de dag min of meer volgens een vast patroon verloopt. Voor je kind betekent voorspelbaarheid veiligheid en vertrouwdheid. Een veilige en voorspelbare omgeving kan je kind ook helpen om rustiger te worden.
Natuurlijk hoeft niet elke dag hetzelfde te zijn; juist een bewuste afwijking van het dagelijkse patroon kan gewoontes doorbreken en negatief gedrag verminderen.
Maar over het algemeen kan worden gezegd dat regelmaat goed is. Hoe breng je meer regelmaat in het leven van kinderen?

• Stel regels en routines duidelijk vast: ‘om vijf uur mag de tv aan’ of ‘acht uur is bedtijd’.  Regelmaat en ordening zorgen voor een gevoel van veiligheid en rust.
• Wees zoveel mogelijk duidelijk, voorspelbaar en consequent: ‘ja’ betekent ‘ja’ en ‘nee’ betekent ‘nee’, ook al gaan kinderen door met vragen. Ze moeten ook leren dat niet alles kan en dat ze moeten luisteren.
• Overleg niet alles: over sommige dingen valt niet te discussiëren. Simpelweg omdat ze moeten of omdat je als ouder iets niet wilt. Ook al lijkt het er soms niet op, kinderen willen weten waar ze aan toe zijn.
• Wees realistisch in wat je van je kind verwacht en splits de opdracht zo nodig op in kleinere maar haalbare stapjes. Als je je peuter bijvoorbeeld vraagt “Ruim je spullen op”, is dat voor hem vaak een onoverzichtelijke en onuitvoerbare opdracht. Het zal je peuter meer helpen als je zegt: “Breng nu je autootjes naar de doos”.
• Waarschuw je kind tijdig als er iets gaat gebeuren. Het is belangrijk dat je kind dit op voorhand weet. Bijvoorbeeld: “Als je nu je autootjes niet opruimt, doe ik ze weg en kan je er pas morgen weer mee spelen.” Zeg duidelijk wat je verlangt van je kind. Een opdracht is een opdracht en geen vraag. Zeg: “Ruim nu je blokjes op” in plaats van: “Wil je je blokjes opruimen?”

Ten slotte
Kinderen slaan, zoals Freek de Jonge beschrijft, is tegenwoordig gelukkig uit den boze. Maar in de opvoeding van kinderen zijn de drie r-en nog niet zo achterhaald, hoe ouderwets ook. Ze geven echter geen volledig beeld van wat er werkelijk toe doet in de opvoeding. Er zijn andere, meer hedendaagse, r-en te noemen die ook belangrijk zijn. Respect, relativeringsvermogen en relatie bijvoorbeeld. Respect voor je kind en zijn of haar eigenaardigheden. Relativeringsvermogen: omdat het niet goed is om op elk slakje zout te leggen of van iedere onverwachte gedraging in paniek te raken. En ten slotte is de relatie die je hebt met je kind natuurlijk van essentieel belang.